Kaligrafi nedir?

Kaligrafi sanatı, harflere güzel biçimler vererek güzel yazı yazma sanatına verilen isim. Aslında bir anlamda harflere ruhunu katan ve sıradan şeylere bile anlam yükleyen bir sanat. Harfleri sanat eserine dönüştüren bu sanat, Uzak Doğu’dan Asya’ya ve daha sonra günümüze taşınan çağın en estetik yazı şekli olarak karşımıza çıkıyor. İslami kültür ve çevresinde kaligrafi sanatına hat ya da hüsni-hat adı verilir. Kaligrafi kendi içinde bazı kuralları barındırır. Harfler arasında boşluğu doğru şekilde ve doğru orantıda bırakmak gerekir. Yazıya simetrik bir görünüm kazandırmak ve o zerafeti ortaya çıkarmak için harflerin biçimleriyle çok fazla oynamamak da kurallar arasında yer alır. Kaligrafi çeşitlerine örnek olarak; Batı kaligrafisi, Doğu Asya kaligrafisi, Güney Asya kaligrafisi, İslami kaligrafi.

calligraphy-image-via-kenadesigncom

Kaligrafi ve hat sanatı arasındaki fark nedir?

Aslında her ikisi de güzel yazı yazma sanatı olarak ifade edilir. Hat sanatı ile kaligrafinin belli başlı farkları vardır.

* Hat sanatında Arap harfler kullanılır ve dini motifler ön plandadır.
* Kaligrafi sanatı Latin harfleriyle süslenerek yapılan sanattır.
* Kaligrafi sanatı soldan sağa doğru icra edilirken hat sanatı sağdan sola doğru yapılır.

 

Kaligrafi ve tipografi bir aradadır

Kaligrafi dekoratif alanda kullanılsa da tipografi ile aynı alanda çalışır. Ortaya çıkan tasarımlar kaligtafi ile tipografinin birleşmesi ile kendini gösterir. Yazı tipi, punto ve kelimeler arası boşluklar baz alınır. Tipografi genel olarak tasarımcıların ili alanı olan yazı düzenleme sanatı. Yazılar için şekil, düzenleme, bölümlendirme, renk verme ve tasarımın konusu önem taşır. Yunanca’da Typos yani form kelimesinden türemiştir.

            1498151136448-11377_titlecard_4x3

Modern kaligrafi nedir?

15. yüzyılda matbaacılığın gelişmesiyle birlikte kaligrafi yani güzel yazı yazma sanatı ya da diğer bir deyişle el yazması yöntemi de hızlı bir şekilde geriledi. Baskı tekniklerindeki ilerleme, kaligrafi sanatının sonunu tamamen getirdi dememiz doğru olmasa da biraz gerilemesine neden oldu diyebiliriz. 19.yüzyıldan itibaren ise bir yükseliş dönemi oldu ve modern kaligrafi yeniden canlandı. Modern kaligrafinin en önemli temsilcilerinden biri Edward Johnston’dır. Johnston’a ait el yazmaları British Museum’da sergileniyor. Günümüzde, bu kadar gelişmiş teknolojiye rağmen hala o el yazması sanatlar görenleri büyülemeye deva ediyor. Kaligrafi hala değerini koruyor ancak beraberinde yeni türler de bu sanata ilave olmaya devam ediyor. Buna günümüzde en yakın örnek olarak Graffiti’yi verebiliriz. Graffiti nedir sorusuna da yanıt verelim. En temel anlatımıyla duvar yazıları ve resimler yoluyla kendini ifade eden bir görsel uygulama diyebiliriz. Grafik sözcüğünden türemiş. Bazı kesim bir Graffiti’yi bir sanat dalı olarak görüyor. Tarihi çok eskiye dayanıyor. Mağara duvarlarına çizilen şekiller nedeniyle ilkçağa dayandığı söylenir. Eski Mısır döneminde insanların duvar ve kayalara bıraktıkları yazılar, çizdikleri figürler Grafitti’nin ilk adımlarını oluşturur diyebiliriz. Günümüzde ise kaligrafinin tıpkı grafiti gibi popüler bir yaklaşımda olduğunu söyleyebiliriz. Kaligrafi ile grafiti bugün güzel bir harmanla karşımıza çıkıyor. Bunu ilk harmanlayan ve modernize eden kişileri Niels Shoe Meulman, El Seed, Retna ve Rostarr olarak söyleyebiliriz.

Yukarıda bahsettiğimiz kaligrafi türlerini biraz açalım. Her ne kadar düz el sanatı olarak görülse de artık pek çok uzman kaligrafinin farklı türleri olduğu yönünde fikir birliğinde…

Batı Kaligrafisi

10. yüzyılda ortaya çıkan Batı kaligrafisi, halen günümüzde de varlığını sürdürmeye devam ediyor. Katı kuralları ve geometrik şekilleriyle bilinir. En yaygın kullanım alanı Latin alfabesidir. Batı kaligrafisinde küt ve yuvarlak uçlu kalemler kullanılır. Fırça, su bazlı mürekkep ve kaliteli parşömen kağıtlar sık kullanılan araçlardır.

          untitled-design-20

Doğu Asya Kaligrafisi

Çin, Japonya ve Kore’ye özgü bir kaligrafi çeşididir. Her hanedanlığın kendine özgü bir yaklaşımı olmuştur. Doğu Asya kökenli el yazmaları ile Batı kökenli el yazmalarının arasındaki fark uzunluk ve kısalık farkıdır. Doğu Asya, Batı dünyasına göre daha kısadır.. Prespapye adı verilen bir araç kullanılır.

Güney Asya Kaligrafisi

Hindistan, Nepal ve Tibet coğraflarında doğan bir kaligrafi türüdür. Dini metinler ve politik yazılar gibi alanlarda kullanılmış. Hatta Buda’nın sözlerinden Dalai Lama’nın mektuplarına dek pek çok metinde kaligrafi örneğine rastlamak mümkündür diyebiliriz.

Hint kaligrafi tarzı, içlerinde en popüler olanıdır. Yanık çamur, tütsülenmiş palmiye yaprakları, bakır, huş ağacı kabuğu gibi ilginç malzemelerle yapılır.