Linux nedir?

Linux bir maliyeti olmayan hatta birden çok platformda çalışabilen çok kullanıcılı, sınırsız bir şekilde dağıtımı yapılabilen UNIX işletim sisteminin bir türevi olan çok görevli bir işletim sistemi. Hemen hemen her bilgisayar için uyumlu olan bu işletim sistemi açık kaynak kodlu olma özelliğiyle de biliniyor. Örneğin herkesin kullandığı  android telefonların dahi işletim sistemi Linux tabanlı. Bu durum Linux işletim sisteminin aslında insan hayatındaki yerinin önemini gözler önüne seriyor. Dahası Almanya Devlet Demiryolları ile bütün hatlarıyla bu işletim sistemini kullanıyor ki bu durum aslında Linux işletiminin farklı sektörlerde de hayat bulduğunu kanıtlıyor. 

Linux’un Gelişimi

MIT, General Electric ve AT&T Bell birlikteliğinde yürütülen projenin patentiyle başlanan Unix Dennis Ritchie 1973 senesinde UNIX’i geliştirdiği programla yeniden yazdı ve 1980 yıllarıyla beraber UNIX kendini özel lisanslama ve pazarlama sektöründe buldu ve bu duruma UNIX’in gelişime katkı sağlayan çoğu kişi şiddetle karşı çıktı ve bu olay sonrasında aynı sistem benzeri bir sistem oluşturulması için çalışmalar Richard Stallman öncülüğünde başlatıldı. Sonra 1987 senesinde Prof. Andrew S. Tanenbaum, üniversitedeki derslere kaynak olabilmesi adına Unix’ten türeyen bir işletim sistemi olan Minix’i ortaya çıkardı. Linus Torwalds bir bilgisayar bölümü öğrencisi ve bu öğrenci bedava bir işletim sistemi üzerine çalışmak istediğini bir haber topluluğuna iletti ve sonrasında Linus adı Linus tarafından  Linus’un Minix’i olarak betimledi. Eylül 1991’de Linux ilk sürümünü kullanıcılar ile paylaştı ve 1994 yılının sonuna kadar çeşitli sürümleri yayınlanarak 100.000 kullanıcıya ulaşıldı.

Linux’un Özellikleri

Linux’un en bilinen özelliği isim benzerliği de olduğu Unix’e benzemesi olarak açıklanabilir. Açık kaynaklı olan bu işletim sistemi ücretsiz olma özelliği taşıyor. Linux temel olarak aslında bir çekirdek olsa da çeşitli kaynaklara bir işlev yükleyerek erişim ve erişim kontrolü sağlamakla görevli. Dosyalara ve verilere, çalışan sistem programlarına, ağlara, güvenlik duvarına ve ağlara erişmeyi sağlayarak aslında birçok temel görevi de yerine getiren bu işletim sistemi kullanılıyor. Bir kaynağın ne kadar süreyle ne zamana kadar nasıl kullanılacağına karar veren çekirdeğim görevi olarak açıklanarak yaptığı görevlerle arasında bağ kurulabilir. Linux çekirdeği tek başına tarayıcıların dahi kullanılmasına izin vermiyor ki bu yüzden Linux Dağıtımları ortaya çıkarıldı. Kurumsal firmaların ve daha küçük ölçeğe sahip olan işletmeler bile Linux’u kullanırken desteksiz kullanamıyor. 

Linux Dağıtımın da temel özelliklerinden bahsedilecek olursa Office uygulama yazılımlarını, kullanılması için beklenen onca yazılım paketini, çeşitli GUI araçlarını, Linux kurulum betiklerini ve Linux’un kurulumundan sonraki yönetim araçlarını günlük işleyerek daha kapsamlı bir görevi yerine getirip Linux çekirdeğine destek sağlıyor.

Linux Nasıl Kurulur?

linux-nedir-1

İlk Bilgisayardaki yeterli alan ve internet kontrolü yapıldıktan sonra kuruluma devam edilecek ki internet bağlantısının olması Türkçe paketinin indirilmesi için gerekli ama kurulum tamamlandıktan sonra da dil paketi yüklenebilir ve güncelleştirmeleri kurulum sırasında indir seçeneği şiddetle tavsiye edilen bir seçenek. Bir sonraki aşama ise kurulum aşamasının en önemlisi aşaması konumunda. Windows işletim sistemiyle beraber kullanılabilen de bu sistem Windows olmadan da kullanılabilir fakat biraz deneyimli olmak gerekiyor ve güncel sürüm indirilip bir USB’ye ya da bir DVD’ye yüklenerek kurulum aşamasının ilki tamamlanıyor ve diğer adıma geçiliyor. Bilgisayarı güncel sürümün indirildiği USB ya da DVD başlatıldıktan sonra kurulum maddesi okunup dil seçimi yapılır ve sonrasında çıkan kur seçeneği işaretlenerek devam edilebilir. Yeni Ubuntu Kurulumu ile LVM kullan seçeneğiyle de diskin boyutu diske zarar vermeden geliştirilebilir.

Sonra konum seçim yapılacak olup hemen ardından klavye düzeni seçilen başka bir seçenek. Daha sonrasında bilgisayarın kullanıcı ismi ve şifresi konulur. Şifrenin onaylanması için de en az karakter, harf ve rakam içermesi gerekiyor. Ayrıca otomatik giriş seçeneği işaretlenerek her girişte kolaylık sağlanabilir ve kurulum tamamlanarak makine yeniden başlatılarak hazır hale geliyor.

Linux İşletim Sisteminin Eğitimi

linux-2

Bu kursu öncelikle Linux yöneticisi olmak isteyenler, Bash Betik yazmaya ilgi duyanlar ve Linux  hakkında uzmanlaşmak isteyen herkes bu eğitimi alabilir. Özellikle belirtmek lazım ki Linux eğitim sistemini internet üzerinden satın alınarak yapılabilen bir işletim sistemi. Linux sunucu kurulumu, temel komutlar, süreç yönetimi, Linux dosya sistemi, disk yönetimi, kullanıcı ve grup yönetimi gibi kavramları öğreten bir eğitim süreci olup adım adım bir yol izleniyor bu eğitimde. Temel düzeyde Linux sunucusunun nasıl kurulduğuna ve ilk network ayarlarının nasıl yapıldığına cevap arayan bu eğitim tüm soruları detaylı bir dokümanlar topluluğu olarak sunuyor. Bu eğitimin bir başka artı noktası da eğitimin videolar ile anlatılması ki görsel anlatım insanları daha ikna edici bir rol oynuyor.

Linux Komutları

linux-3

Bulunduğumuz dosyanın hangi dosya olduğunu bilmek isteniyorsa ‘’pwd’’ komutu yazılması gerekli. Bu komut root başlangıçlı olacak şekilde tam yeri kullanıcısına gösterecek ki root bu sistemin temeli ve eğik bir çizgiyle gösteriliyor. Is komutu ise dizide yer alan dosyaların hangi dosyalar olduğunun öğrenilmesi için kullanılıyor.’’ Ls-a’’ komutu verilerek bütün gizli dosyalar gözler önüne serilebilir. Bir başka komut ise ‘’cd’’ komutu. Bu komut herhangi bir dizine ulaşmak için kullanılan komut. İçinde bulunulan klasörden örneğin Home klasörüne gidilmek isteniyorsa ‘’ cd Home ‘’ yazılarak yapılabilir ki  buradaki en önemli detay  komutların büyük küçük ayrımına karşı duyarlı olması.

Son olarak iki komuttan bahsedilebilir ki ’’ Mkdir komutu da herhangi bir klasör veya dizini meydana getirmek için kullanılan komut. Örneğin ABCD dizini yapmak için ‘’mkdir ABCD ‘’ yazmak gerekli ve ‘’rmdir’’ komutundan bahsedilecek olursa bu komut boş bir dizini silmek için lazım bir komut. Komuta ‘’ rm-r’’ şeklinde yazmak içi dolu klasörü silmek için yeterli.