Stopaj Nedir?

Stopaj sözcük olarak Türkçe bir sözcük değil. Bu kelime, Fransızca ve İngilizce kelimelerden türetilerek oluşturulmuş olup sözlükteki anlamıyla tekvif manasında tanımlanıyor. Bir diğer anlamı da ”kaynaktan kesme” olarak ortaya çıkıyor. Daha da anlaşılır hale getirmek gerekiyorsa stopaj bir vergi ödeme sistemi olarak tanımlanabilir. Stopaj aslında zaten bir vergi ödeme şekli ve işveren kişilerin ya da kurumların gelir vergisine dahil olan bir kazanca ait olan bir tutarı, iş yapan kişiye ödenirken yasayla sabitleştirilmiş oranlar dahilinde bu belirtilen tutarın bir bölümünün korunmasıyla beraber, iş yapan kişinin ismine peşin bir şekilde vergi dairesine ödenen yani yatırılan parayla meydana gelen vergileme olarak ifade edilebilir. Bu vergileme, Maliye İdaresi’nin vergi tahsil etmesini daha basit ve daha garanti bir yolla meydana getirmeyi istemesinden dolayı ortaya çıkan bir yöntem şeklinde tanınıyor.

Uygulama şekilleri göz önüne alındığı zaman temin edilmesi gereken en güvenli ve en yaygın yöntem olarak ortaya çıkıyor stopaj. Stopaj, gelir durumu oluşur oluşmaz, devlet aracılığıyla gelirin kaynağından tahsil etme işlemi ile gerçekleşiyor.

Hangi Ödeme Zamanlarında Stopaj Kesintisi Yapılıyor?

Her konuda olduğu gibi bu konuda da ilgili maddeler bulunuyor. Bu konuyla ilgili olan yani stopaj kesintisi ile alakalı olan gelir çeşitlerine dair hususları detaylı biçimde içeren kanun Gelir Vergisi Kanunu’nun 94. Maddesinde olmakla beraber Kurumlar Vergisi Kanunu’nun 15. ve 30. maddelerinde açıklanıyor. Stopaj kesintisi olarak yapılması belirtilen ödemeler de birden fazla sayıda bulunuyor. İş yeri kira ödemeleri, serbest meslek ödemeleri, kar payları, gider pusulaları, personellere ödenen ücretler bu belirtilen ödemelere örnek olarak gösterilebilir.

Stopaj Vergisinin Amacı Nedir?

Bu verginin amacı insanların hayatını kolaylaştırmak adına bir amacı içinde barındırıyor. Stopaj vergisi vergilerin tahsil edilme işleminin daha garantici ve basit bir yolla yapılmasını amaç ediniyor. Bu yolla beraber küçük çaplı vergi kaçırmalarının önüne geçiliyor. Bununla beraber maliye kurumunda çalışan kişilerin ve vergi mükellefinin işlemler karşısındaki yoğunluğu azalıyor. Direkt bu çıkarımlar yapılabilse de başka amaçlar da bulunuyor. Bu amaca örnek olarak verginin, gelirin meydana gelmesinden az bir zamanın ardından maliye kurumuna geçiş yapmasını desteklemek ve nihayetinde verginin mükellefi üstünde meydana gelen ruhsal etkiyi azaltmak verilebilir. Yani, bu noktada Gelir ve Kurumlar Vergisine bağlı kazançlarla alakalı meblağın ilgili kurumlara ödenmesi durumunda kaynaklardan kesintisi yapılmış olan ve adı geçen kişi adına vergi dairesine işlemi yapılan vergi olarak tanımlanabilir bu vergi.

Stopaj ticari olarak kazanılan maddi durumlarda kanunda belirtilen tutar kadar ödeniyor. Herhangi birinden meslek hizmeti alındığı zaman, yapılan ödemelerin her birinden stopaj vergisi kesintisi uygulanıyor. Kesilen kısımlardan geriye kalan bölüm de karşı tarafa ödeniyor. Her işletme çalışma dönemi sonrasında gelir-giderler toplanıyor ve kar-zarar meblağı tespit ediliyor. Bu kar ve zarar hesabı üzerinden çıkan hesaplarda kar üstünden bir vergi bu hesaplamanın yapıldığı zaman dahilinde devlete bir beyanat yapılıyor. Örneğin a yılının son kısmında işletmelerin, firmaların karı üstünden hesabı yapılan vergi tutarın a+1 yılında devlete ödeniyor. Bu durumdan farklı bir şekilde stopaj vergisi, anlık olarak kesiliyor. Bu kesilen vergi de gelir vergisi stopajı olarak isimlendiriliyor.

Stopaj Vergisi Nasıl Hesaplanır?

Yapılan stopaj kesintisi brüt ücret aracılığıyla hesaplanıyor. Mesela, herhangi bir Y işletmesi ya da firması serbest mesleğe dahil bir ustaya bir tesisat işi yaptırmış olsun ve brüt olarak bu çalışana 6000 TL ödeme yapılacak diyelim. Kanun dahilinde bakıldığı zaman serbest meslek grubuna dahil çalışanlar için %20 oranında bir stopaj kesintisi yapılması belirtiliyor. Bu durum dahilinde işletmenin serbest meslek sınıfına ait kişiye ödeyeceği bütün stopaj miktarının hesabı yapılsın. Brüt ücret 6000 TL ve stopaj oranı %20 ‘dir. Stopaj kesintisi 1200 TL olarak hesaplanıyor. Bu Y işletmesi yaptırmış olduğu tesisat için serbest meslek sınıfına ait 1200 TL stopaj maliye kurumuna ödeniyor ve kalan 4800 TL serbest meslek sınıfının hesabına aktarılıyor. Bu noktaya kadar yalnızca işveren tarafından ödemesi yapılan stopajı ifade etmeye çalıştık fakat kira durumunda aynı durum söz konusu değil.

Kira stopajını kiralayan kişi ödemiyor, kiracı ödüyor fakat bu döngü dahilinde sadece işyeri sıfatıyla kiralanan yerler bulunuyor. Yani konutlar için stopaj uygulanmıyor. Kira stopajının sorumluluğu da kiracıya ait. Vergi stopajıyla birlikte kira stopajının ortak noktası brüt ücret üstünden belli bir oran dahilinde hesaplanarak ödenmesi olarak ifade edilebilir.

Stopaj Oranları

Gelir ve Kurumlar Vergisi kanunları dahilinde hangi kişilerin hangi koşullar dahilinde stopaj ödemesi yapması gerektiği ayrıntılı bir şekilde açıklanıyor. Kanunlar dahilinde çeşitli stopaj oranları ifade edilse de çoğunlukla stopaj vergisi ücretli çalışanlara, ev ya da iş yeri sahiplerine ve serbest meslek sınıflarına uygulanıyor. Yapılan kira ödemeleri için stopaj kesintisi kiracılardan yapılıyor. Bu oran onlar için %20 olarak belirlenen bir oran. Ücretli çalışanlar için yapılan stopaj kesintisi işverenlerden yapılıyor. Artan Oranlı Vergi Dilimleri uygulaması yapılıyor. Stopaj oranı %15, %20, %27 ve %35 olarak değişiklik gösterebilir. Bu oran serbest meslek sınıfların yapılan ödemeler için de bir stopaj kesintisi hizmet alan taraftan yapılıyor. Bu oran burada da %20 olarak ifade ediliyor. Çiftçilerdeyse de bu oran satın alınan zirai mallar ve hizmetler için uygulanıyor. Yapılan ödemeler için stopaj kesintisi mal ya da hizmeti alanlardan yapılıyor. Bu noktada yer alan stopaj oranı borsaya tescil ettirilen durumlar için %2, borsaya tescili yapılmayan durumlar için de tescil de %4 olarak belirtiliyor.