HTTP Nedir?

Üstün metin transfer protokolü Türkçe anlamı olan ve İngilizce ‘Hypet Text Transfer Protocol’ olarak geçen, birçok insanın ise kısaltılmış hali ile bildiği http, bilginin internet üzerinden sunucudan kullanıcıya ne şekilde ve nasıl aktarılacağını gösteren bir nevi yoldur. Bu düzen ise belli bir takım kurallar ve yöntemler ışığı altında yapılmaktadır. Her ne kadar artık bir bilgi aranmak istendiği zaman bunun birçok farklı arama motorundan yapıyor olsak da, bulunan linke tıklayıp site açılmaya başlarken tarayıcımız http’yi otomatik bir şekilde her seferinde koyar. Bunun nedeni ise sunucular aracılığı birçok değişik web siteleri içerisinde bir indirme yapmak istendiği zaman bunun adına http yolu ile bir talep ya da istekte bulunmuş olmamızdır. Her hangi bir web sitesine giriş yapılmak istendiği zaman sunucu bunu http çerçevesi bünyesinde bir komut olarak algılar ve bu kurala göre indirme yapar.

Günümüz internet ortamında sunucular arasında bilgi aktarımını ve bu bilginin kontrolünü sağlayan pek çok protokol mevcut bulunmaktadır. Http uzantısı, en kısa ifade biçimiyle bu protokollerin içerisinde yer alan önemli bir ifadedir. Çünkü bu uzantı olmadan herhangi bir internet ortamına girip veri almanız mümkün değildir.

HTTP Ne İşe Yarar?

Http'nin açılımı “Hyper Text Transfer Protocol” dür. Yani Türkçe anlamı ile" Hiper Metin Transferi Protokolü" demektir. İnternet kullanırken dikkat ettiyseniz bir web sitesine bağlanmaya çalışırken eğer http yazmadıysanız, sistem bunu site isminin başına zaten yazacaktır. Çünkü http, içerdiği protokol kurallarına göre sizin erişmek istediğiniz alana, bir komut yöneltir ve siz bu komut sayesinde web sitelerine bağlanırsınız. Bu ifade bir başka deyişle, sizin internet sitelerine bağlanmanızı sağlayan bir anahtardır.

HTTP Bağlantısı

İnternet üzerinde sunucular, yani server ve kullanıcılar arasında akış olan bilgilerin ne şekilde, nasıl aktarılacağına dair kurallar ve düzen vardır. İşte bu düzeni sağlayan ise http bağlantısıdır. Bu işlemi sıralı bir şekilde anlatmak gerekirse; öncelik olarak giriş yapılmak istenen bir web sitesi adına bağlantı kurulur, bu istek web servisine iletilir, cevap gelir ve ilgili sayfa ile bağlantı gerçekleşir. İşte baştan sona geçen tüm bu yolculuğun kurallarını belirleyene ise http, yani (Hyper Text transfer protocol) adı verilir.

Bağlantı sırasında web sitesi adına erişim sağlayan browser ya da web client gibi listeleyiciler aracılığı ile bilginin olduğu web sitesi ile bağlantı kurulur. İşte bu bağlantı esnasında web programı http’ye isteğini anlatır. İsteğe cevap veren http ise kullanıcının bu isteğine göre karşı bir cevap verir ve bu cevap da web istemci bünyesinde kullanıcı ekranı önünde belirir. Eğer gönderilen bu isteğe her hangi bir cevap verilmiyor ise o zaman bir hata mesajı kullanıcıları karşılar. Eğer bağlantı gerçekleşmiş ise o vakit de http ile bağlantı bu son safhada kesilir.

Farklı Komutlar İle HTTP

Bir nevi sunucu ve kullanıcı arasında bir köprü görevi gören http ile bir noktadan bir başka noktaya link aktarımı yapmak ve bir şekilde bilgi akışı sağlamak adına komutlar vardır. http bunlardan biridir ve bunun yanı sıra html ya da https gibi farklı köprü görevi göre bir nevi web bağlantı algılayıcıları bulunmaktadır. Bu sistem aslına bakılırsa bir başka deyişle yapılacak olan alış verişin ne şekilde yapılacağının kurallarını belirler.

Bu alışveriş ise sunucu ve kullanıcı arasında geçmektedir. Bu kurallar çerçevesinde istemciden sunucuya bir istek gelir ve bu istek chrome, browser ya da firefox gibi tarayıcılar aracılığı ile web sunucuya iletilerek yapılan bu istek üzerinden cevap alınır. Farklı http sürümleri bulunmaktadır ve çalışma prensipleri değişiktir. Örneğin http1.0 vardır ve tüm istek ve cevaplar için tek tek bağlantı kurularak gönderilir. http1.1 sisteminde bu işlem sıralı bir şekilde gerçekleşir ve alış verişin sona ermesinin ardından bağlantı kapanır.

Ne Zamandan Beri Kullanılıyor?

90'lı yıllarda bilim adamları internet bilgi ağının ilk temellerini atarken, bu erişimin doğru ve en güvenli şekilde sağlanması için bir hayli geniş çapta çalışmalar yürüttüler. Http bilim adamlarının bu çalışmaları sonucunda ortaya çıkan bir kavramdır. Fakat bu ilk zamanlarda http kavramı, son derece basit bir sistem üzerinde işliyordu. Amacı sadece verinin taşınabilmesi idi. Zaman içerisinde yapılan çalışmalar sayesinde bu verinin taşınırken daha güvenli biçimde çalışmasına imkan verdi ve http günümüzdeki son şeklini almış oldu.

Nasıl Çalışıyor?

İstemci konumunda olan bilgisayarlar ile bilginin sağlandığı sunucular arasında bir köprü oluşturan http sistemi aynı zamanda bu kaynaklar arasındaki bilgi alışverişinin kurallarını da belirlemektedir. Bu kuralların ilki, verinin güvenli bir şekilde aktarımıdır.

Her gün onlarca kez bilgisayarımızda pek çok web sitesine giriyoruz. Biz aslında bu işlemi yaparken, istemci durumunda olan bilgisayarımızla hiç de farkında olmadan çeşitli sunuculara taleplerde bulunmuş oluyoruz. Biz bu istekte bulunurken genellikle İnternet Explorer, Mozilla, Google Chrome gibi web browser'larının aracılığı ile bu işlemi yapıyoruz. Gönderdiğimiz bu talep sunucuya ulaşıyor ve sunucu da Apache, IIS gibi web sağlayıcı programları ile bizim talebimize yanıt veriyor. Tabii bu yanıtı tek başına vermiyor. Tam bu sırada http protokolü devreye giriyor ve bulunduğumuz talebin bize güvenli bir şekilde sunulmasına aracılık ediyor.

HTTP ile İletişimin Dayandığı Temel

Bu iletişim aslında sadece iki kelime üzerine kuruludur. Request, Türkçe anlamı ile istek ve diğeri de response yani cevap... Kullanıcı tarafından görüntülenmek istenen adresle birlikte, sunucuya bir request yani istek yollanmış olur. Bu istek, sunucu tarafından değerlendirilir. İşin cevap kısmında eğer kullanıcının girmesi gereken bazı bilgiler varsa örneğin, kullanıcı bilgileri veya şifre gibi, sistem bunların girilmesini ister. Siz şifrenizi ve bilgilerinizi girdikten sonra yeni bir istek oluşturur tekrar sunucuya bağlanırsınız. Sunucu girdiğiniz şifre ve bilgiler doğru ise, sizin siteme giriş yapmanızı sağlar. Ve http uzantısı bu noktada size güvenli bir ortam sağlar. Şifre bilgileriniz ve diğer önemli kayıtlarınız, http bağlantısı sayesinde direk olarak sunucuya iletilmiş olur.

HTTP ve HTTPS Arasındaki Fark

Bu iki kavram birbirine karıştırılmamalıdır. Çünkü Https'nin açılımı "Hypertext Transfer Protocol Secure" yani güvenli hiper metin transferidir. Http ile belli bir oranda güvenli veri aktarımı sağlanmaktadır. Ancak https bu güvenliğin daha da arttırılmış biçimidir. Https bağlantısına sahip olmak için öncelikle SSL sertifikası alınmalıdır. Bu sertifika internet ortamında yapılan sahtekarlıkların son derece arttığı şu zamanlarda, Google tarafından sağlanan bir sertifikadır. Belli bir ücret ödendikten sonra alınır. Bu sertifikayı aldıktan sonra da https bağlantısı size Google tarafından sağlanır.